camrobaby - هدف ما سلامتی خانواده شماست

5. خواندن شعر برای كودكان و تشویق آنان به حفظ کردن آن
بسیاری از بچه‏هایی که در سنین بالاتر نسبت به شعر بی‏تفاوتند، کسانی هستند که در سنین پایین، شعر با صدای بلند نشنيده‏اند.
علاقه به شعر را می‏توان از هشت ـ نُه ‏ماهگی، که طفل به شنیدن لالایی علاقه‏مند می‏شود، در او ایجاد کرد، و بعدها با مَتَلها، داستانهای آهنگین یا دارای قسمتهای موزون، و شعرهای ساده و متناسب، به آن استمرار بخشید و ریشه‏دارش ساخت.
شعرهای این سنین، تا آنجا که ممکن است باید کوتاه و دارای وزنهای ساده و عمدتاً هجایی باشند. از نظر موضوعی نیز، بهتر است از شعرهای خنده‏دار و فکاهی شروع کرد. شعرهایی که در ارتباط با داستانهای مورد علاقة بچه‏ها یا حوادث روزمرۀ پیرامون آنها، یا راجع به حیوانها و اسباب‏بازی‏های مورد علاقة آنان باشند هم، توجه ایشان را به خود جلب می‏کنند.
روزهای بارانی یا بعدازظهرهایِ داغ تابستان که کودک مجبور است در خانه بماند، و یا وقتهایی که از بازی و جنب و جوش خسته شده و در حال استراحت و سکون است، بهترین زمانِ شعرخوانی برای اوست.
البته شعر را باید صحیح و سَلیس و با حالت و احساس خواند؛ تکیه‏ها و مکثهای لازم روی کلمه‏ها را رعایت کرد، و این کارها را با حرکتهای مناسب سر و دست و صورت همراه کرد. جدا از اینها، هرچه شعر، با توجه به موقعیت ویژه‏ای که خردسال در آن واقع شده است انتخاب شود، تأثیر و فایدۀ بیشتری به دنبال خواهد داشت.

6. تشویق کودکان به صحبت دربارۀ کتابها
بچه‏ها اغلب مشتاقند دربارۀ کتابهای جالبی که خوانده‏اند یا مایلند بخوانند، صحبت کنند. صبوری و حوصله به خرج دادن بزرگترها در این مورد و گوش دادن به صحبتهای آنها در این زمینه و در صورت لزوم تشویق آنان به این کار، گامی مؤثر در گرایش دادن هرچه بیشترشان به مطالعه است. (روشن است که در این راه، هرگونه اجبار، و یا تبدیل موضوع به شکلی از «درس پس دادن»، مطلقاً درست و مفید نیست.)

7. استفادۀ درست از صدا و سیما و سینما
از حدود سالهای آخر قبل از دبستان، قدرت تمرکز در گوش و گرایش به گوش‏دادن صبورانه، در خردسال پرورش می‏یابد. درنتیجه، او به گوش دادن به برنامه‏هایِ مناسبِ خود که از رادیو پخش می‏شود، علاقه پیدا می‏کند. توجه به برنامه‏های تلویزیونی نیز، مدتها زودتر از این در او ایجاد می‏شود. این، ویژگی مثبتی است که چنانچه صدا و سیما با برنامه‏ریزی صحیح و علمی با آن روبه‏رو شود، می‏توان بهره‏هایِ مثبتِ تربیتی و پرورشیِ بسیاری از آن گرفت. با وجود این، توجه بچه‏ها به این وسایل ارتباط جمعی، تا حدودی معیّن، مفید و صحیح است، و اگر از آن مرزها بگذرد، قطعاً تأثیری معکوس در امر مطالعۀ آنان خواهد داشت.
بچه‏ها اغلب دارای قدرت تجزیه و تحلیل کافی و یا پیرو عقل و منطق در برنامه‏ریزی برای خود و تقسیم وقتهایشان میان کارهای مختلف و یا نگهداری «حد» برای پرداختن به امور مورد علاقة خویش نیستند. از طرفی، بخصوص در سالهای آخر دبستان، در مواردی مثل میزان تماشای تلویزیون یا رفتن به سینما، بچه‏ها اغلب مُقلّد بزرگترها ـ خاصه پدر و مادرشان ـ هستند.
خلاصه آنکه، نباید اجازه داد كودكان وقتی بیش از حد لازم را صرف گوش دادن به رادیو یا تماشای تلویزیون و یا رفتن به سینما کنند. در عوض باید آنان را تشویق کرد که بخشی از این وقتِ صرفه‏جویی شده را به مطالعۀ آزاد اختصاص دهند.

ب. در مدرسه

بعضی صاحبنظران معتقدند که حدود نود و پنج درصد از بچه‏ها را می‏توان تا همان دورۀ دبستان به مطالعه علاقه‏مند کرد؛ و کسی که در این سنین به این مرحله نرسد، بسیار مشکل خواهد بود که بعدها بتوان وی را به مطالعه علاقه‏مند کرد.
مدرسه دومین محیط تربیتی است که در شکل‏دهی به شخصیت کودک، فوق‏العاده مؤثر است. و بخصوص با دقت در اینکه کودک ـ علی‏القاعده ـ آموختنِ خواندن و نوشتن را از مدرسه آغاز می‏کند، نقشِ حساسِ اولیاي مدارس در این مورد بیشتر آشکار می‏شود.
اهمّ روشهایی که به وسیلۀ آنها می‏توان در مدرسه، کودک را با کتابهای غیردرسی آشنا ساخت و شوق به مطالعه را در او بیدار کرد، به شرح زیر است (البته برخی از این شیوه‏ها باید در زمانِ مناسبِ خود و برای دوره‏ای خاص از تحصیل به کار رود):

1. داستان‏گویی و کتابخوانی
یکی از روشهای مؤثر برای علاقه‏مند کردن بچه‏ها به مطالعه (چه در دوران قبل از دبستان و چه در دورۀ دبستان)، «داستان‏گویی» و «کتابخوانی» است.
بچه‏ها عاشق داستان ـ بخصوص داستانهای مهیّج و پرماجرا و شیرین ـ هستند. بنابراین لازم است که آموزش و پرورش، در طول هفته، ساعتی از ساعات کلاسی را به «داستان‏گویی و کتابخوانی» اختصاص دهد. در این ساعتها، «داستان‏گو» با تعریف داستانهای جالب و آموزنده، هم می‏تواند کودک را سرگرم کند و از این طریق کششی نسبت به کتاب و مطالعه در او به وجود آوَرَد و هم با آموزش بعضی نکات تربیتی در خلال داستانها، به تربیتِ روح و روانِ او بپردازد. علاوه بر اینها، به این وسیله می‏توان از مدرسه، محیطی دلچسب برای کودکان ساخت و آنها ـ بخصوص بچه‏های گریزپا ـ را به تحصیل راغب ساخت. در سالهای آخر دبستان که سن و میزان دقت و توجه بالاتر می‏رود، می‏توان جلسه‏های داستان‏گویی را به «داستان‏خوانی» (خواندن داستان از روی کتاب) تبدیل کرد؛ و در سالهای بالاتر، می‏توان کتابهای غیرداستانی را نیز برای آنان خواند (برای آنکه کودک یک بُعدی نشود و تمام مطالعه‏اش را به داستان منحصر نکند).
لازم به گفتن است که داستان‏گویی و کتابخوانی، مستلزم رعایت شرایطی (از قبیل بیان رسا و صمیمی، تسلط داستان‏گو به موضوع داستان، حرکتهایِ متناسبِ سر و دست و اندامهای صورت، جالب و قابل فهم بودن موضوع برای مخاطبان، زیاده از حد طولانی نبودن داستان و مانند اینها) است، که بدون مراعات آنها، چندان موفقیتی در کار حاصل نخواهد شد. کتابخوانی را نیز تا آنجا که ممکن است باید خود معلم انجام دهد. و در صورت استفاده از دانش‏آموزان برای این کار، کسانی را انتخاب کند که قادر باشند نوشته را رسا و خوب و قابل فهم بخوانند.

ادامه